Otwarcie widokowe to fragment przestrzeni, przez który wzrok może swobodnie przejść dalej - do kolejnego pomieszczenia, na taras, ogród albo wybrany fragment otoczenia. We wnętrzu może je tworzyć duże okno, szerokie przejście bez drzwi, przeszklenie lub odpowiednio ustawione otwory pomiędzy pomieszczeniami. Dobrze zaplanowane otwarcie widokowe powiększa optycznie przestrzeń i sprawia, że pomieszczenia są odbierane jako część większej całości.
Co to jest otwarcie widokowe?
Otwarcie widokowe to miejsce, w którym przestrzeń przestaje być wizualnie zamknięta i odsłania przed obserwatorem dalszy widok. We wnętrzu może prowadzić wzrok do sąsiedniego pomieszczenia albo poza budynek.
Przykładem może być salon, z którego przez duże przeszklenie widać ogród. Ściana nadal fizycznie zamyka pomieszczenie, ale wizualnie przestrzeń kończy się znacznie dalej - dopiero na roślinności, ogrodzeniu albo krajobrazie znajdującym się za oknem.
Otwarcie może powstać również wewnątrz domu. Szerokie przejście pomiędzy salonem a jadalnią pozwala widzieć kolejną część wnętrza, przez co oba pomieszczenia są odbierane jako bardziej przestronne i powiązane ze sobą.
Otwarcie widokowe a oś widokowa
Pojęcia te są ze sobą związane, ale oznaczają coś innego. Oś widokowa prowadzi wzrok w określonym kierunku, natomiast otwarcie widokowe odsłania przed obserwatorem większy fragment przestrzeni.
Jeżeli po wejściu do mieszkania wzrok prowadzi przez salon dokładnie w stronę obrazu zawieszonego na przeciwległej ścianie, mamy do czynienia przede wszystkim z osią widokową. Jeżeli natomiast za salonem znajduje się szerokie przeszklenie odsłaniające ogród, powstaje otwarcie widokowe.
Oba rozwiązania mogą działać jednocześnie. Oś może prowadzić wzrok w kierunku otwarcia, a widok znajdujący się za nim staje się zakończeniem całej kompozycji.
Jak otwarcie widokowe zmienia wnętrze?
Najbardziej odczuwalnym efektem jest optyczne zwiększenie głębokości przestrzeni. Wzrok nie zatrzymuje się na najbliższej ścianie, lecz może sięgnąć znacznie dalej.
Dlatego nawet stosunkowo niewielki salon może wydawać się bardziej przestronny, jeśli z miejsca wypoczynku widać taras i ogród. Podobnie działa przejście pomiędzy dwoma wnętrzami - jeżeli nie jest zasłonięte wysokimi meblami albo pełnymi drzwiami, do wizualnych wymiarów jednego pomieszczenia dochodzi fragment następnego.
Otwarcie widokowe może również:
- łączyć wizualnie kilka pomieszczeń,
- podkreślać kontakt wnętrza z ogrodem lub krajobrazem,
- wprowadzać poczucie większej swobody przestrzennej,
- kierować uwagę na szczególnie atrakcyjny fragment domu,
- budować kontrast pomiędzy przestrzenią bardziej zamkniętą i otwartą.
Co może tworzyć otwarcie widokowe?
Duże okno
Najprostszy przykład. Jeżeli za szybą znajduje się atrakcyjny widok, okno staje się nie tylko źródłem światła, ale również elementem kompozycji wnętrza.
Przeszklenie tarasowe
Duża powierzchnia szkła może niemal wizualnie usunąć fragment ściany i połączyć salon z tarasem oraz ogrodem.
Szerokie przejście pomiędzy pomieszczeniami
Usunięcie drzwi albo powiększenie otworu może sprawić, że z jednego wnętrza widoczna będzie znaczna część kolejnego.
Drzwi ustawione naprzeciw siebie
Kilka otworów znajdujących się w jednej linii może tworzyć długi widok przebiegający przez kolejne pomieszczenia.
Wewnętrzne przeszklenie
Szklana ściana albo przeszklone drzwi zachowują fizyczny podział funkcjonalny, ale nie zamykają przestrzeni dla wzroku.
Celowo pozostawiony prześwit
Otwarcie może powstać także pomiędzy meblami, ściankami działowymi czy zabudową. Nie zawsze musi być pełnowymiarowym otworem architektonicznym.
Jak zaplanować dobre otwarcie widokowe?
Najważniejsze jest nie samo istnienie otworu, lecz to, co rzeczywiście znajduje się za nim. Duże przeszklenie nie stanie się wartościowym otwarciem widokowym, jeśli jego głównym widokiem będzie ściana garażu, przypadkowa zabudowa albo miejsce składowania rzeczy na tarasie.
Projektując wnętrze, warto sprawdzić widok z miejsc, w których domownicy rzeczywiście będą przebywać: z kanapy, stołu, łóżka, fotela lub głównego przejścia.
Jeżeli otwarcie prowadzi do innego pomieszczenia, dobrze jest zadbać o jego wizualne zakończenie. Może nim być ciekawa ściana, obraz, lampa, fragment biblioteki albo kolejne okno. Dzięki temu wzrok ma powód, aby podążyć dalej.
Znaczenie ma również obramowanie widoku. Ściany, zasłony, krawędzie przejścia czy zabudowa mogą działać podobnie jak rama obrazu - ograniczać pole widzenia i podkreślać to, co znajduje się w jego środku.
Błędy w projektowaniu otwarć widokowych
Najczęstszym problemem jest otwarcie widoku na przypadkowy element. Z miejsca, które miało wyglądać reprezentacyjnie, widać wtedy zaplecze kuchni, drzwi do łazienki, bok wysokiej szafy albo część pomieszczenia gospodarczego.
Drugim błędem jest późniejsze zastawienie zaprojektowanego otwarcia. Wysoki regał, duża roślina, lampa lub przypadkowo ustawiony mebel mogą przeciąć widok, który wcześniej porządkował całe wnętrze.
Nie każde miejsce powinno też być maksymalnie otwarte. Wnętrze złożone wyłącznie z szerokich przejść i przeszkleń może stracić czytelny podział na strefy. Otwarcia widokowe działają najlepiej wtedy, gdy kontrastują z fragmentami bardziej zamkniętymi.
Dobre otwarcie widokowe nie polega więc na stworzeniu jak największego otworu. Jego wartość wynika z tego, że odsłania właściwy fragment przestrzeni we właściwym miejscu i zwiększa odczuwaną głębokość wnętrza.